ความสำคัญเรื่องลิขสิทธิ์เพลงที่ศิลปินต้องรู้
ถ้าท่าน เคยสงสัยว่าทำไมดาราในวงการเพลง บางคนถึงต้อง เรียกร้องสิทธิ์ เรื่องผลประโยชน์ หรือแม้กระทั่ง ตัดสินใจ อัดเสียงใหม่ เพื่อเอาเพลงของตนเองคืนมา \นี่คือประเด็นสำคัญ ทว่าคือหัวใจหลัก ของความขัดแย้ง ในแวดวงดนตรี ทั้งในระดับสากลและในบ้านเรา
จุดปะทุ: ดราม่าระหว่าง Big Naughty และ Swings
จุดเริ่มต้นของ เรื่องลิขสิทธิ์นี้ กลายเป็นไวรัล เกิดจากการโต้ตอบของ Big Naughty ศิลปินหน้าใหม่ ไปที่เว็บไซต์ และ สวิงส์ เจ้าของค่ายเพลง โดยสิ่งที่เกิดขึ้น ไม่ได้เป็นเพียง เรื่องส่วนตัว ทว่าได้สะท้อนถึง ช่องโหว่ทางสัญญา ที่ฝังรากลึก โดยเฉพาะในส่วนของ สิทธิ์แม่แบบเพลง ซึ่งศิลปินหลายคน มักจะ มองข้าม ในช่วงเริ่มต้นอาชีพ
ลิขสิทธิ์เพลง 3 เสาหลัก ที่ควบคุมรายได้
การที่จะทำความเข้าใจ ระบบการทำงานของ ธุรกิจเพลง เราต้องแยกแยะ ประเภทของ สิทธิ์ในงานสร้างสรรค์ ซึ่งมีรายละเอียด คือ:
- Compositional Copyright: สิทธิ์ที่คุ้มครอง ผู้ประพันธ์เนื้อร้อง และทำนอง ไม่ว่าเพลงจะถูกนำไปอัดใหม่กี่ครั้ง สิทธิ์ส่วนนี้จะยังคงอยู่กับผู้สร้างสรรค์เดิม
- Neighboring Rights: ผลประโยชน์ของ นักแสดง และโปรดิวเซอร์ ที่มีส่วนร่วม ในการบันทึกเสียง ในฐานะผู้ถ่ายทอดผลงาน
- สิทธิ์แม่แบบเพลง: นี่คือประเด็นที่สำคัญที่สุดใน ธุรกิจเพลง คือความเป็นเจ้าของ ไฟล์บันทึกเสียงต้นฉบับ ใครที่เป็นเจ้าของสิทธิ์นี้ จะได้รับผลตอบแทนหลัก จากการนำเพลงไปใช้ในโฆษณาหรือภาพยนตร์
ทำไม สิทธิ์แม่แบบ ถึงสำคัญต่อ อนาคต ของศิลปิน
ประเด็นที่ต้องพิจารณาคือ ใครคือผู้ถือครองสิทธิ์แม่แบบ? ในกรณีทั่วไป บริษัทต้นสังกัดจะเป็น ผู้ลงทุน เพื่อแลกกับการ ออกทุน ในการผลิตผลงาน ทว่าในปัจจุบัน ที่ระบบดิจิทัล เน้นไปที่ Streaming ทำให้เงินค่าลิขสิทธิ์ วิ่งตรงไปยังผู้ถือสิทธิ์แม่แบบ เป็นจำนวนมหาศาล ทำให้ศิลปินที่ สละสิทธิ์ในสัญญา ได้รับผลตอบแทน น้อยกว่าที่ควรจะเป็น
ข้อคิดส่งท้าย: การเซ็นสัญญา อย่างชาญฉลาด
ในโลกของ ธุรกิจดนตรี ความรู้เรื่องลิขสิทธิ์ คือเครื่องมือสำคัญ ที่ช่วยให้ศิลปิน รักษาผลประโยชน์ของตนเองได้ ก่อนตัดสินใจ เซ็นเอกสารข้อตกลง ควรศึกษาข้อมูล เรื่อง Master Rights ให้ถี่ถ้วน เพื่อให้มั่นใจว่า งานสร้างสรรค์ของคุณ จะยังคงสร้างรายได้ และเป็นของศิลปินอย่างแท้จริง ไปอีกนานแสนนาน